بیوپسی پستان

سرطان پستان یکی از شایع ترین انواع سرطان های بدخیم در زنان می باشد که با انجام یک سری از آزمایشات دوره ای می توان به تشخیص زودهنگام این بیماری دست یافت .
علائم و نشانه های سرطان پستان :لمس توده در پستان، حساسیت نوک پستان،ضخامت پوست پستان یا زیر بغل ،  چروک شدن ، فرورفتن پوست ، پوسته پوسته شدن، گرمی ، قرمزی، و تورم همراه با جوش و دانه دانه شدن پوست پستان،ترشحات یا تغییرات فیزیکی ( از قبیل فرورفتگی نوک پستان ، درد مداوم و یا تغییراتی در اندازه و شکل پستان .

برای کدام بیمار نمونه برداری از پستان انجام میشود؟
در صورتی که نتایج معاینات و تصویربرداری های پستان(ماموگرافی، سونوگرافی یا ام آر آی) غیر طبیعی باشند، قدم بعدی نمونه برداری از توده جهت ارسال به آزمایشگاه و بررسی میکروسکوپی سلولهای آن است. بسته به خصوصیات این توده پزشک ممکن است لازم بداند بخشی ویا کل توده را خارج کند تا از نوع بافت آن مطلع گردد.


روش های نمونه برداری عبارتند از نمونه برداری باز(عمل جراحی)، نمونه برداری با سوزن ظریف (FNA) و یا نمونه برداری با سوزن ضخیم (Core) البته نمونه برداری میتواند با هدایت لمس پزشک و یا با هدایت دستگاه های تصویربرداری (ماموگرافی، سونوگرافی یا ام آر آی) انجام شود.

  1. نمونه برداری با سوزن باریک(FNA)

در بسیاری از موارد به عنوان قدم اول در تشخیص یک توده پستانی، پزشک سوزن کوچکی را که متصل به سرنگ است وارد توده می کند و تعدادی سلول را با مکش وارد سرنگ می نماید. این سلولها سپس جهت بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه ارسال می شوند. این روش آسپیراسیون سلولی یا  FNA نامیده می شود و  نبایستی با “بیوپسی” یا “نمونه برداری نسجی” اشتباه گرفته شود.

در صورتی که توده کیست باشد، با این روش، مایع داخل کیست خارج شده و در صورتی که پس از تخلیه، دیگر اثری از توده باقی نمانده و مایع داخل کیست خونی نباشد، تشخیص کیست ساده پستان قطعی می شود و هیچ آزمایش تکمیلی دیگری لازم نیست. در صورتی که مایع خارج شده از کیست خونی باشد، این مایع برای آزمایش فرستاده می شود .

 

 

 

 

  1. نمونه برداری بافتی از طریق سوزن (Core needle Biopsy)

این روش مشابه روش قبل بوده ولی در این روش قطر سوزن بیشتر است و از سوزنهای مخصوص که ضخیم ترند جهت برداشت نمونه از توده پستانی استفاده می شود. در این روش ستون باریکی از نسج پستان (و نه فقط تعدادی از سلول ها) خارج شده و جهت مطالعات آسیب شناسی در اختیار آزمایشگاه قرار می گیرد و بنابراین بافت بیشتری را برای تشخیص بیماری فراهم می آورد که تشخیص قطعی را امکان پذیر می سازد. در این روش تمام توده از بدن بیمار خارج نمی شود و این اقدام صرفا یک اقدام تشخیصی است. برای انجام این کار محل ورود سوزن را بی حس نموده و سپس به نمونه گیری اقدام می شود. بزرگترین حسن این روش این است که این کار باعث می شود تشخیص صددرصد بیماری قبل از اقدام به جراحی یا اقدامات شدیدتر مشخص شود و بنابراین جراح با کمک سایر پزشکان تیم معالج و نیز بیمار می تواند نقشه کامل مراحل درمانی را از ابتدا مشخص کند و بیمار بتواند نسبت به اقداماتی که لازم است انجام دهد اشراف کامل پیدا کند.

 

  1. نمونه برداری به روش جراحی

دراین روش بخشی از توده یا در اغلب موارد تمامی آن توسط یک برش کوچک که بر روی پستان ایجاد می شود، خارج می گردد. این روش با بی حسی موضعی و یا بیهوشی عمومی انجام می شود و پس از اتمام عمل، محل برش بخیه خواهد شد.

انتخاب نوع تکه برداری از پستان بسته به  شرایط توده و نیز شرایط بیمار و بر اساس شک بالینی پزشک معالج متفاوت است.

در تمامی این روش ها نسج خارج شده به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال خواهد شد.

 

اگر محل توده به خوبی و به آسانی قابل لمس نباشد، FNA با هدایت سونوگرافی و به کمک آن انجام می شود. به این معنی که ابتدا محل توده توسط سونوگرافی کاملا مشخص شده و سپس با دید غیر مستقیم و از طریق صفحه نمایشگر مکش (آسپیراسیون) انجام می شود.

در شرایط مختلف ممکن است هر یک از روش های نمونه برداری ارجحیت پیدا کنند ولی در مجموع ترجیح بر این است که تاحد ممکن از نمونه برداری باز کمتر استفاده شود و این که نمونه برداری با هدایت سونوگرافی انجام شود. در توده هایی که فقط در ماموگرافی دیده شوند از روش استریوتاکتیک استفاده میشود.

برای نمونه برداری باز معمولا لازم است بیمار بیهوشی محدودی بگیرد، به همین دلیل این کار معمولا در اتاق عمل انجام میگیرد. اما سایر روش های نمونه برداری را میتوان با استفاده از بیحس کننده های موضعی در اتاق عمل های سرپایی، درمانگاه یا مطب انجام داد. استفاده از سونوگرافی در تمامی این حالت ها مقدور است.

 

برای روش های سرپایی که با بیحسی موضعی انجام میشوند بستری لازم نیست و نیم تا یکساعت پس از انجام نمونه برداری و پس از اطمینان از وضعیت عمومی بیمار، بیمار میتواند به خانه برگردد. اما درصورتی که بیمار بیهوشی عمومی بگیرد لازم است چند ساعت در کلینیک پزشکی باقی بماند.

عموما توصیه میشود شب قبل از هر گونه عمل جراحی بیمار استحمام کند. اگر بیمار به داروی بیحسی حساست دارد حتما باید پزشک را مطلع سازد. اگر بیمار داروی خاصی مصرف میکند باید آنرا با پزشک در میان بگذارد. مصرف آسپیرین قبل از نمونه برداری با سوزن ظریف اشکالی ندارد ولی برای سایر روش ها بهتر است با نظر پزشک مربوطه به مدت ۴۸ تا ۷۲ ساعت  قطع گردد.

در روش های نمونه برداری  سوزنی مختصر فشار روی پانسمان و استفاده ای کیسه یخ روی پانسمان در ساعات اول پس از نمونه برداری و برداشتن پانسمان دو روز پس از نمونه برداری توصیه میشود. بیمار دو روز پس از بیوپسی میتواند حمام کند. فعالیت های معمولی مشکلی ندارند اما ورزش بستگی به تحمل درد توسط بیمار دارد و بهتر است چند روزی به تاخیر بیفتد تا التیام کامل حاصل گردد.

آیا نمونه برداری میتواند باعث بدخیم شدن یک توده خوش خیم شود؟
به هیچ وجه. روش های نام برده فوق در کشور های مختلف هزاران بار در مورد بیماران انجام شده و مطالعات مختلف نشان داده اند که این روش های بیوپسی موجب چنین عارضه ای نمیشود.

آیا نمونه بردای یک توده بدخیم می تواند موجب پخش شدن آن شود؟
در بعضی تومورها بله اما در تومور پستان این عارضه مطرح نیست.

آیا نمونه برداری به لحاظ زیبایی میتواند مشکل ساز باشد؟
در نمونه برداری باز خط محل برش جراحی بسته به تکنیک جراحی و خصوصیات فردی بیمار به درجات مختلف قابل مشاهده خواهد بود. اما در روش های سوزنی محل زخم جراحی حدود ۲ تا ۳ میلی متر است و عارضه ای به لحاظ زیبایی به جا نخواهد گذاشت.

بررسی آسیب شناسی بافتی به چه صورت است؟

هر نمونه نسجی پس از خارج شدن از بدن (خواه به روش بیوپسی با سوزن قطور یا جراحی) به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال می شود.

یک پزشک متخصص آسیب شناسی (پاتولوژیست)، بافت خارج شده را زیر میکروسکوپ بررسی خواهد کرد و گزارشی راجع به یافته های خود خواهد داد که جزئیاتی را در مورد ظاهر تومور و نوع سرطان پستان فراهم خواهد کرد. این اطلاعات برای تصمیم گیری در خصوص انتخاب روش درمانی مفید و الزامی است.

جواب آسیب شناسی می تواند به یکی از فرم های زیر باشد:

 نتیجه بررسی کاملا طبیعی است: نیاز به اقدام اضافه تری نیست.

 نتیجه حاکی از وجود سرطان نیست، اما سلولها کاملا هم طبیعی نمی باشند ( مثلا انواعی از بیماریهای خوش خیم):  شما باید تحت نظر پزشک قرار بگیرید که بسته به جواب آسیب شناسی پزشکتان شرایط پیگیری های بعدی را برای شما روشن خواهد کرد.

 نتیجه آسیب شناسی حاکی از وجود توده سرطانی در پستان است: مراحل مختلف درمان سرطان آغاز خواهد شد. از آنجا که بسته به خصوصیات توده سرطانی روشهای مختلف درمانی وجود دار ند، ممکن است آزمایشات اضافه تری نیز از سوی پزشک درخواست شود. برای مثال، با توجه به سن شما بررسی وضعیت گیرنده های هورمونی تومور و یا برخی آزمایشات خونی انجام خواهد شد.